Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – pierwsza barokowa świątynia w Krakowie z 1597-1619

Kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie to zabytkowy parafialny kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Krakowie przy ulicy Grodzkiej 52a na Starym Mieście, który od 1830 roku służy parafii Wszystkich Świętych. Jest to pierwsza budowla architektury barokowej w Krakowie. Ufundowana została dla jezuitów przez króla Zygmunta III Wazę, a plan kościoła wykonał prawdopodobnie Giovanni de Rosis, realizowany od 1597 roku – najpierw przez Józefa Britiusa, a następnie modyfikowany przez Giovanniego Marię Bernardoniego. Ostateczny kształt kościołowi nadał w latach 1610–1619 Giovanni Trevano, będący autorem projektów fasady, kopuły i wystroju wnętrza, a uroczystej konsekracji dokonano 8 lipca 1635 roku.

Dwukondygnacyjna fasada z dolomitu przypomina rzymski kościół Santa Susana Carla Maderny, ale są w niej też echa fasady głównego kościoła jezuickiego Il Gesù w Rzymie. W niszach znajdują się posągi świętych jezuickich: św. Ignacego Loyoli, św. Franciszka Ksawerego, św. Alojzego Gonzagi oraz św. Stanisława Kostki dłuta Dawida Heela, a nad portalem głównym godło zakonu jezuitów IHS, w górnej kondygnacji św. Zygmunt i św. Władysław, a fasadę wieńczy herb fundatora króla Zygmunta III Wazy – Orzeł ze Snopem na piersi. Budowa Kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie nie przebiegała bezproblemowo – stawiane mury zaczęły pękać i trzeba je było rozebrać, aby pogłębić fundamenty.

Kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie: ogrodzenie z apostołami i wnętrze kościoła

Ogrodzenie placu z rzeźbami apostołów zostało zaprojektowane przez Kacpra Bażankę, a wykonane w roku 1722 przez Dawida Heela z wapienia pińczowskiego. Dziś na miejscu XVIII-wiecznych, bardzo zniszczonych oryginałów znajdują się ich współczesne kopie (także z wapienia pińczowskiego), wykonane przez Kazimierza Jęczmyka. Pierwszą kopię, św. Piotra Apostoła, ustawiono z inicjatywy i funduszy Jana Pawła II w latach osiemdziesiątych XX wieku. Figury przedstawiają kolejno: Szymona, Filipa, Bartłomieja, Jakuba Młodszego, Jakuba, Piotra, Andrzeja, Jana, Judę Tadeusza, Macieja, Mateusza i Tomasza.

Wnętrze Kościoła Świętych Apostołów Piotra i Pawła jest monumentalne i surowe, zbudowane na planie prostokąta w formie krzyża łacińskiego. Architektura obejmuje krótkie prezbiterium zamknięte półkolistą absydą, krótki i szeroki transept oraz szeroką nawę główną. Do nawy głównej otwierają się trzy pary identycznych kaplic połączonych przejściami. Nawa boczna północna składa się z kaplic: Męki Pańskiej, Matki Boskiej Loretańskiej i św. Ignacego Loyoli, a nawa południowa z kaplic: Wieczerzy Pańskiej, Michała Archanioła i Trójcy Świętej. Kopuła jest wysoka i smukła, o przekroju półeliptycznym typowym dla rozwiązań barokowych. Ołtarz główny powstały po 1719 roku według projektu Kacpra Bażanki jest późnobarokowy i architektoniczny, a dekoracja świątyni konsekwentnie symbolizuje Kościół zachodni i wschodni.

Zabytki w Kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie

We wnętrzu znajduje się wiele cennych zabytków. Brązowa chrzcielnica z 1528 roku przy filarze kopuły została przeniesiona ze zburzonego kościoła Wszystkich Świętych. W kościele można zobaczyć posąg Piotra Skargi autorstwa Oskara Sosnowskiego z 1869 roku (przeniesiony z katedry na Wawelu na początku XX wieku) oraz pomnik papieża Piusa IX autorstwa Waleriego Gadomskiego i Michała Korpala z 1880 roku. W kopule absydy znajdują się przedstawienia stiukowe wykonane przez Jana Chrzciciela Falconiego według projektu Jana Trevano, w centrum spotkanie obu patronów kościoła, po lewej ukrzyżowanie Piotra, a po prawej ścięcie Pawła.

W krypcie pod prezbiterium spoczywa Piotr Skarga – czołowy przedstawiciel kontrreformacji w Polsce, pisarz i nadworny kaznodzieja króla Zygmunta III Wazy, zmarły w 1612 roku. W 2012 roku, w 400. rocznicę śmierci księdza, w podziemiach kościoła otwarto pierwszą część Panteonu Narodowego – miejsca spoczynku wybitnych twórców sztuki, kultury i nauki. Jako pierwszy spoczął w nim w 2013 roku pisarz Sławomir Mrożek. W 1638 roku przy kościele jezuici założyli największą w ówczesnej Polsce kapelę muzyczną.

Kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie jest otwarty dla zwiedzających: od kwietnia do października od poniedziałku do soboty w godzinach 9:00-17:00, od listopada do marca we wszystkie dni powszednie 11:00-15:00, w niedziele i święta przez cały rok 13:30-17:30. Wstęp jest bezpłatny. W kościele można oglądać pokazy wahadła Foucaulta (największego w Polsce) o godzinach 10:00, 11:00 i 12:00. Świątynia regularnie organizuje wydarzenia koncertowe. Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła to jedna z najważniejszych atrakcji Krakowa na Drodze Królewskiej wiodącej z Rynku Głównego na Wawel.

Kościół Rzymskokatolicki pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie — Lokalizacja